Published: Μάρτιος 2026

Λέξεις κλειδιά:
Θεωρία του Διαλογικού Εαυτού (ΘΔΕ), Θέση – του - Εγώ, πολυφωνικός εαυτός, συστημική θεραπεία, μετα - θέση, προωθητική θέση.

Hubert Hermans

Ο Καθηγητής Hubert J. M. Hermans είναι Ολλανδός ψυχολόγος, γνωστός για την ανάπτυξη της Θεωρίας του Διαλογικού Εαυτού (Dialogical Self Theory, DST), η οποία γεφυρώνει την ψυχολογία με τις κοινωνικές και πολιτισμικές επιδράσεις. Απέκτησε το διδακτορικό του (Ph. D.) από το Πανεπιστήμιο Radboud του Nijmegen και αρχικά επικεντρώθηκε στα πεδία των κινήτρων και της αυτοαντίληψης, ενώ στη συνέχεια πρωτοστάτησε στην ανάπτυξη της Θεωρίας του Διαλογικού Εαυτού τη δεκαετία του 1990. Εμπνευσμένος από τον William James και τον Mikhail Bakhtin, υποστήριξε ότι ο εαυτός δεν είναι ενιαίος, αλλά αποτελείται από πολλαπλές "Θέσεις του Εγώ" που εμπλέκονται σε εσωτερικούς διαλόγους. Η Μέθοδος Αυτο - Αντιπαράθεσης (Self - Confrontation Method, SCM) έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως στην ψυχοθεραπεία και στην προσωπική ανάπτυξη. Το έργο του Hermans έχει ασκήσει βαθιά επίδραση στη συμβουλευτική, στις διαπολιτισμικές σπουδές και στην αφηγηματική ψυχολογία, διαμορφώνοντας σύγχρονες αντιλήψεις για την ταυτότητα σε έναν ολοένα και περισσότερο παγκοσμιοποιημένο κόσμο. Έχει δημοσιεύσει πολλά βιβλία και επιστημονικά άρθρα, μεταξύ των οποίων τα "The Dialogical Self in Psychotherapy" και "Handbook of Dialogical Self Theory", τα οποία παραμένουν θεμελιώδη κείμενα στην ψυχολογία. Το έργο του συνεχίζει να επηρεάζει τις σύγχρονες συζητήσεις και την έρευνα γύρω από την ταυτότητα, την κινητοποίηση, την προσωπική ανάπτυξη και την ψυχοθεραπεία σε έναν ολοένα και πιο διασυνδεδεμένο κόσμο.

Γεωργία Γκαντώνα

Η Γεωργία Γκαντώνα είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Διαθέτει εκτενή επαγγελματική εμπειρία στην ψυχολογική συμβουλευτική με διαφορετικές κοινωνικές ομάδες (πρόσφυγες, μακροχρόνια άνεργοι, θύματα έμφυλης βίας), στην ατομική, οικογενειακή και ομαδική ψυχοθεραπεία, καθώς και στην κλινική εποπτεία επαγγελματιών ψυχικής υγείας. Έχει εκπαιδευτεί στη Συστημική Ψυχοθεραπεία και είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Οικογενειακής Θεραπείας (EFTA). Είναι επίσης μέλος της Διεθνούς Εταιρείας Διαλογικής Επιστήμης (ISDS), καθώς τα τελευταία χρόνια η ψυχοθεραπευτική της προσέγγιση έχει επηρεαστεί σημαντικά από τη Θεωρία του Διαλογικού Εαυτού του H. Hermans. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στη μελέτη της εσωτερικής διαλογικής δραστηριότητας του ατόμου και στην ανάπτυξη διαλογικών τεχνικών και μεθόδων συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας.

Κουκουρίκη Χριστίνα

Η Κουκουρίκη Χριστίνα είναι Ψυχολόγος και Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια και διατηρεί ιδιωτικό γραφείο στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, προσφέροντας υπηρεσίες ατομικής, ζεύγους και οικογενειακής ψυχοθεραπείας και συμβουλευτικής. Είναι πτυχιούχος Ψυχολογίας από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με μεταπτυχιακό στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου με θέμα Κοινωνική Πολιτική και Πολιτισμικές Διαστάσεις και εξειδίκευση στη Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό (ΑΣΠΑΙΤΕ). Διαθέτει πρόσθετη επιμόρφωση στη Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας και στην Εκπαίδευση Ενηλίκων και είναι πιστοποιημένη Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων. Έχει ολοκληρωμένη εκπαίδευση και επιμορφώσεις στη Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική και ως Ψυχοθεραπεύτρια είναι μέλος της Συστημικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδος και Ευρωπαϊκής Εταιρείας Οικογενειακής Θεραπείας (EFTA - CIM). Για 12 χρόνια έχει υπάρξει ενεργό μέλος και για ένα διάστημα πρόεδρος του Παρατηρητηρίου για τα Δικαιώματα στο χώρο της Ψυχικής Υγείας. Διαθέτει εικοσαετή εργασιακή εμπειρία σε διάφορα πλαίσια. Εργάζεται ως Ψυχολόγος σε Δήμο, όπου παρέχει υπηρεσίες ψυχο - κοινωνικής στήριξης, συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας σε άτομα και οικογένειες. Κύρια έμφαση της δουλειάς της είναι οι δυσκολίες σε θέματα ψυχικής υγείας, όπως κατάθλιψη, στρες, ψυχοσωματικά συμπτώματα, απώλειες, ψυχώσεις κλπ αλλά και τα γενικότερα προβλήματα που προκύπτουν από αναπηρίες, ασθένειες και άλλα δύσκολα γεγονότα ζωής. Επί σειρά ετών εργάστηκε ως Σύμβουλος Σταδιοδρομίας σε Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας και σε προγράμματα Συμβουλευτικής Ανέργων, ως υπεύθυνη και εκπαιδεύτρια των Σχολών Γονέων. Από το 2007 έχει διεξάγει σεμινάρια ως Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων κυρίως σε ομάδες γονέων, εργαζομένων, επαγγελματιών και σε άλλες ομάδες ενηλίκων. Ακόμη, υπήρξε συντονίστρια ομάδας για την κατάθλιψη για δέκα χρόνια. Τέλος, απέκτησε πολύτιμη κλινική εμπειρία ασκούμενη σε δημόσιες και μη δομές ψυχικής υγείας και σε μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως το Παιδοψυχιατρικό του Ιπποκράτειου νοσοκομείου, το Ιατροπαιδαγωγικό Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, τα Κέντρα Ψυχικής Υγείας κεντρικού και δυτικού (Αμπελοκήπων) τομέα, το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, το Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου, το Πολυϊατρείο PRAKSIS, το Πολύκεντρο Δήμου Μυτιλήνης, την Εταιρεία Σπαστικών Βορείου Ελλάδος, την ΑΡΣΙΣ, την Εθελοντική Εργασία κλπ.

Περίληψη

Στη συνέντευξη "Μια διαλογική οπτική του εαυτού σ’ ένα συστημικό κόσμο", ο Hubert Hermans προτείνει τη Θεωρία του Διαλογικού ως μια διασυνδετική προσέγγιση στη συστημικής θεραπείας, κατανοώντας το "σύστημα" όχι μόνο ως ένα εξωτερικό δίκτυο σχέσεων αλλά και ως μια εσωτερικευμένη, πολυφωνική διαμόρφωση θέσεων – του - Εγώ. Οικογενειακοί ρόλοι, διαγενεακές μεταβιβάσεις, πολιτισμικοί κανόνες και κοινωνικοί λόγοι ενσωματώνονται στον εαυτό ως διακριτές εσωτερικευμένες θέσεις (π.χ. "η φωνή του πατέρα μου μέσα μου"), διατηρώντας έτσι εσωτερικά σχεσιακά μοτίβα ακόμη και όταν απουσιάζει η άμεση επαφή. Από αυτή τη σκοπιά, συνηθισμένα κλινικά διλήμματα - όπως οι εντάσεις μεταξύ καθήκοντος και επιθυμίας ή παράδοσης και αυτονομίας - νοούνται ως δομημένες διαλογικές συγκρούσεις μεταξύ θέσεων. Η ΘΔΕ προσφέρει έτσι μια εννοιολογική γέφυρα που συνδέει τη υποκειμενική εμπειρία με τα οικογενειακά και πολιτισμικά πλαίσια, εντοπίζοντας την αλλαγή στην αναδιοργάνωση των εσωτερικών διαλόγων μέσω χαρτογράφησης, διαπραγμάτευσης, διαφοροποίησης και προσωρινής ενσωμάτωσης των θέσεων. Ο Hermans αναφέρεται επίσης στον διαλογικό εαυτό του / της θεραπευτή / θεραπεύτριας, τονίζοντας την αναστοχαστικότητα και τη "τοποθέτηση" (positioning) ως καθοριστικούς παράγοντες για τη συμμαχία, τις επιλογές παρέμβασης και τη ρύθμιση του συναισθήματος στην ψυχοθεραπεία. Κεντρικοί μηχανισμοί θεραπευτικής αλλαγής περιλαμβάνουν τη μετα - θέση, η οποία επιτρέπει μια αναστοχαστική απόσταση και λήψη προοπτικής ανάμεσα στις φωνές, καθώς και τις προωθητικές θέσεις, που διευκολύνουν την ανάπτυξη και την αλλαγή του ατόμου. Η συνέντευξη αναδεικνύει επίσης την κλινική χρησιμότητα της ΘΔΕ μέσω μεθόδων όπως η διαλογική χαρτογράφηση, η δουλειά με τις φωνές, οι διάλογοι με καρέκλες και η δια - θεσιακή αφηγηματική επανα - συγγραφή. Τέλος, η ΘΔΕ παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα σημαντική για την πολυπολιτισμική και διαπολιτισμική πρακτική, καθώς αναγνωρίζει την πολλαπλότητα της ταυτότητας και τις ανταγωνιστικές πολιτισμικές "φωνές" μέσα σε ένα μη - παθολογιοποιητικό πλαίσιο, ευθυγραμμίζοντας τη συστημική θεραπεία με τις σύγχρονες συνθήκες της κοινωνικής πολυπλοκότητας και διαπολιτισμικής έντασης του ατόμου.