Published: Οκτώβριος 2025

Λέξεις κλειδιά:
Αγάπη, ψυχανάλυση, ποίηση, Γιώργος Σεφέρης, λόγος / ονομασία, αλήθεια, θεραπευτική συνομιλία, ελευθερία, κατοίκηση στα ονόματα, φως και σκοτάδι, Αντιγόνη, εμπειρία / ευδαιμονία, ανεκλάλητο / άρρητο.

Κώστας Γεμενετζής

(Της Αναστασίας Γεϊτσίδου).

Στην προσωπική του ιστοσελίδα έγραφε (χωρίς τονισμό):

Καποια φορα που χρειαστηκε να συνταξω ενα βιογραφικο, ξεκινησα με τη φραση «Ο Κωστας Γεμενετζης γεννηθηκε το 1944...» και κατευθειαν μου ηρθε να συνεχισω: «...και πεθανε...».

Ηδη παιδί μου γεννηθηκε μια απορια με το ονομα μου. Ο κοσμος μου αποτείνονταν και με προσφωνουσε «Κωστα...», «Κωστακη...», «Γεμενετζη...». Καποια στιγμη λοιπον αναρωτηθηκα: Περιεχομαι, περα για περα, στο ονομα μου; Η απαντηση μου ηταν σαφης: Οχι! Αυτοί που μου μιλουν, αποτείνονται σ' εμενα. Και, αν το «Κωστας» δεν καλυπτει το «εμενα», εχει η αντ-ωνυμια "εμενα" ενα ονομα , αντί του οποίου λεγεται; Η απαντηση μου ηταν και παλι σαφης: Οχι!

Πολλα χρονια αργοτερα ειδα, με ανακουφιση, πως με την απορία μου δεν εστεκα μονος. Καπου στον Kierkegaard διαβασα: Χωνεις το δαχτυλο στο χωμα για να μυρισεις σε ποια χωρα εισαι, χωνω το δαχτυλο στην υπαρξη - μυριζει το τιποτα. Η απορια ειχε αρχίσει να ησυχαζει και να δινει τη θεση της στην αποδοχη ενος αναλαφρου «τιποτα», που αποδίδει το Εγω μου πολυ περισσοτερο απο καθε ονομα· αποδοχη ενος αναλαφρου «τιποτα», που συνοδευει το ονομα μου, του αφαιρει καθε απολυτοτητα, το επαφηνει στο λίκνο της παροδικοτητας του, και σε καθε «γεννηθηκα» υπαγορευει το «πεθανα».

Αυτα εμελλε να σημαδεψουν την εξελιξη μου, μεταξυ αλλων και ως θεραπευτη.

Ο,τι εκανα κι ο,τι δεν εκανα ας ιδωθεί σ' αυτο το φως.

Ο Κώστας Γεμενετζής γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1944. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη. Ήταν το μεγαλύτερο από δύο παιδιά. Σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Λίγα χρόνια αργότερα ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την Daseinsanalyse, την Φαινομενολογική Υπαρξιακή Ανάλυση. Σπούδασε Φιλοσοφία και Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Tübingen της τότε Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας με υποτροφία της DAAD. Εργάστηκε στην Ελβετία σε ψυχιατρικό νοσοκομείο και σε ψυχιατρικές κλινικές. Εκεί εκπαιδεύτηκε για 10 χρόνια στην ψυχανάλυση στο Ινστιτούτο της Daseinsanalyse με τους Medard Boss, Gion Condrau, Hanspeter Padrutt κ.α. και κατόπιν εργάστηκε ως ψυχαναλυτής. Το 1984 επέστρεψε στην Ελλάδα και εργάστηκε ως ψυχαναλυτής στην Αθήνα. Το 2000 επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη, όπου συνέχισε να εργάζεται ως ψυχαναλυτής. Η προσέγγισή του στην ψυχανάλυση ήταν υπαρξιακή και φαινομενολογική: δεν εστίαζε μόνο στη «διάγνωση» και «θεραπεία» με όρους παθολογίας, αλλά στη «συνάντηση» και στο «νοηματικό άνοιγμα» της εμπειρίας του ανθρώπου. Το 2003 πραγματοποιήθηκε η ίδρυση της Ελληνικής Εταιρεία Φαινομενολογικής - Υπαρξιακής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος. Κατόπιν διετέλεσε πρόεδρος της IFDA (International Federation of Daseinsanalytic Societies). Είχε πλούσιο συγγραφικό, μεταφραστικό, διδακτικό και εποπτικό έργο. Ήρθε σε επαφή και μελέτησε επισταμένα το έργο επιστημόνων, φιλοσόφων και ποιητών: των Freud, Heidegger, Hölderlin, Descartes, Husserl, Παρμενίδη, Ηράκλειτου, Georg Trakl, Paul Celan, Θρασύβουλου Γεωργιάδη, Wittgenstein, φιλοσοφία του Ζεν, Byung-Chul Han, Baudrillard, Anne Carson. Συνεπώς το θεωρητικό του έργο συνδέει φιλοσοφικά ρεύματα (π.χ. Heidegger, Husserl) με την κλινική πρακτική.

Μεταξύ των έργων του είναι «Το γράμμα Α» — εισαγωγή στον κόσμο της θεραπευτικής συνάντησης, «Επανεισαγωγή στη ψυχανάλυση» — με βιβλιογραφική καταχώρηση. «Το Όνειρο – μια ψυχαναλυτική προσέγγιση των ονείρων» — ανάλυση του ρόλου και της λειτουργίας των ονείρων. Πολλά από τα κείμενά του είναι διαθέσιμα ελεύθερα στο διαδίκτυο.

Τον Ιανουάριο του 2024 υπέστη επεισόδιο ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας. Ωστόσο, συνέχισε τη θεραπευτική και διδακτική του δραστηριότητα μέσω διαδικτύου μέχρι τον θάνατό του τον Αύγουστο του 2025.

Στην προσωπική του ιστοσελίδα παρατίθεται το παρακάτω απόσπασμα:

Είδα πολλά. Το όραμα συναπαντήθηκε στους αιθέρες όλους.

Πήρα πολλά. Βουές των πόλεων, βράδυ, και με ήλιο και πάντα.

Γνώρισα πολλά. Τα σταματήματα της ζωής. - Ω Βουές και Οράματα!

Αναχώρηση μέσα σε τρυφερότητα και σε νέους θορύβους!

Arthur Rimbaud, Départ [Αναχώρηση]

https://sites.google.com/view/gemenetzis/

Περίληψη

(Της Αναστασίας Γειτσίδου).

Στην ομιλία «Όταν ο ποιητής μαθαίνει στον ψυχαναλυτή την αγάπη», ο Κώστας Γεμενετζής εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην ψυχανάλυση, την ποίηση και την έννοια της αγάπης, με αφορμή τον ποιητικό λόγο του Γιώργου Σεφέρη. Ξεκινά αμφισβητώντας αν η αγάπη μπορεί πράγματι να θεωρηθεί έννοια ή συναίσθημα, επισημαίνοντας πως στην ψυχαναλυτική πράξη η αγάπη δε χωρά σε τέτοιους ορισμούς.

Η φράση «Η αγάπη είναι αγάπη» λειτουργεί ως οδηγός – μια ταυτολογία που αποκαλύπτει την αδυναμία του λόγου να συλλάβει την ουσία της αγάπης, η οποία υπερβαίνει κάθε θεωρητική, συναισθηματική ή σχεσιακή αναγωγή.

Ο Γεμενετζής υποστηρίζει ότι ο ψυχαναλυτής, όπως και ο ποιητής, καλείται να εγκαταλείψει τα ερμηνευτικά του εργαλεία και να παραδοθεί στην αλήθεια του λόγου, όπου η αγάπη μπορεί να ειπωθεί και να εννοηθεί.

Η ποίηση του Σεφέρη — και ειδικά η Κίχλη — προσφέρει το παράδειγμα αυτού του καθαρού λόγου της αγάπης, που «κατοικεί» τη γλώσσα και το φως, μα συγχρόνως εμπεριέχει το σκοτάδι και τον θάνατο. Ο ποιητής, «καταδικασμένος στην αλήθεια», γίνεται δάσκαλος για τον ψυχαναλυτή, δείχνοντάς του πως η αγάπη δεν είναι ανθρώπινη ιδιοκτησία αλλά κοσμική δύναμη, «το γαληνεμένο σπίτι του ανθρώπου».

Η αγάπη, επομένως, δεν αναλύεται· ονομάζεται, κατοικείται και βιώνεται — είναι η αλήθεια που λέγεται «επί ποινή θανάτου».