Published: Μάρτιος 2025

Λέξεις κλειδιά:
Gianfranco Checcin, Βιολέτα Καφταντζή-Χαστά, Οικογενειακή Θεραπεία της Σχολής του Μιλάνου, Αρχές και Πρακτικές του Μοντέλου του Μιλάνου, Διαδικασία, Συζήτηση, Ψύχωση, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο, Φάρμακα, Ιστορία Οικογένειας, Ιδανικά, Οικογενειακό Ειδύλλιο, Κοινωνικά και Πολιτικά Επίπεδα.

Gianfranco Cecchin

Ο Gianfranco Cecchin, ψυχίατρος-ψυχαναλυτής και εκπαιδευτής υπήρξε ένας από τους πρωτοπόρους της οικογενειακής θεραπείας στην Ιταλία και όχι μόνο. Ένα από τα σύμβολα της Ψυχιατρικής και της επιστημονικής έρευνας του Μιλάνου. Αφού σπούδασε Ιατρική στην Ιταλία, ειδικεύτηκε στην ψυχιατρική και την ψυχανάλυση στις Η.Π.Α. όπου και εργάστηκε εκεί μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960. Επιστρέφοντας από τη Νέα Υόρκη στο Μιλάνο, συμμετείχε μαζί με τους Mara Selvini Palazzoli, Luigi Boscolo, και Giuliana Prata στην ίδρυση αυτής που θα γίνει γνωστή ως η «ομάδα της Οικογενειακής Θεραπείας του Μιλάνου». H ομάδα αυτή ανέπτυξε από το 1971 μια καινοτόμο προσέγγιση στην Οικογενειακή Θεραπεία, βασισμένη αρχικά στο μοντέλο του MRI του Πάλο Άλτο και στη συνέχεια έγινε προοδευτικά όλο και πιο ανεξάρτητη, με ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στην Κυβερνητική και επιστημολογία βασισμένη στη σκέψη του Gregory Bateson. Ανάμεσα στις πιο σημαντικές δημοσιεύσεις τους το βιβλίο «Paradosso e Controparadosso» (Παράδοξο και Αντιπαράδοξο 1975) και το άρθρο «Potizzazione, circolarita, neutralita», («Δημιουργία υποθέσεων-Κυκλικότητα-Ουδετερότητα». 1980).

Οι Gianfranco Cecchin και Dr. Luigi Boscolo δίδαξαν ολόκληρες γενιές θεραπευτών, σε μια επικοινωνία βασισμένη «στην εξέταση των κανόνων του οικογενειακού συστήματος και όχι στην κρίση των συμπεριφορών». Μετά την διάλυση της ομάδας το 1980, ίδρυσε και διεύθυνε με τον Dr. Luigi Boscolo το Κέντρο για την Θεραπεία Οικογένειας του Μιλάνο, (Centro Milanese di terapia della Famigilia), που έγινε ένα από τα πιο σημαντικά εκπαιδευτικά κέντρα, της προσέγγισης η οποία τότε άρχισε να γίνεται γνωστή ως «Συστημική Θεραπεία». Το έργο τους απέκτησε μια αυξάνουσα διεθνή επιρροή και κορυφώθηκε με τη δημοσίευση του βιβλίου «Milan Systemic Family Therapy» (1987) «Η Συστημική Οικογενειακή Θεραπεία του Μιλάνου», το οποίο μεταφράστηκε στα Ιταλικά το 2004 με τον τίτλο «Clinica Sistemica». Οι δύο συνεργάτες από το Μιλάνο έγιναν περιζήτητοι για σεμινάρια και άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες και κατάφεραν να φέρουν το νέο Μιλανέζικο Μοντέλο ανά τον κόσμο (από το 1981 μέχρι τον θάνατό του, στις αρχές του 2004 σε ένα νυχτερινό αυτοκινητικό ατύχημα κοντά στη Μπρέσια).

(Στην Ελλάδα μεταφράστηκε, με τον τίτλο «Η ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΜΙΛΑΝΟΥ - ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ», από την Ελένη Σαμαρά και τον Ανδρέα Τσάφο και το επιμελήθηκε η Βιολετα Καφταντη-Χαστά, η οποία είναι και η υπεύθυνη της σειράς ΠΕΡΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2007).

To Centro Milanese απέκτησε ουσιαστικό ρόλο στη στροφή της συστημικής θεραπείας προς την κατεύθυνση των εννοιών του κονστρουκτιβισμού, επηρεασμένο από τις ιδέες του Heinz von Foerster και Humberto Maturana, και της κατοπινής ανάπτυξης στην κατεύθυνση του μεταμοντερνισμού και του κοινωνικού κονστρουξιονισμού.

Η καριέρα του Cecchin μεταξύ της δεκαετίας του '90 και των αρχών της δεκαετίας του 2000 ήταν παράλληλη με αυτή του Luigi Boscolo. Έγραψε βιβλία και άρθρα κυρίως με Ιταλούς και Αγγλοσάξονες συνεργάτες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Lynn Hoffman και η Peggy Penn εξέδωσαν, με τους Cecchin και Boscolo, τον τόμο Milan συστημική οικογενειακή θεραπεία, μια ζωντανή συζήτηση με τους δύο Μιλανέζους δασκάλους που μεταφράστηκε σε διάφορες χώρες και έγινε το όχημα για τον νέο τρόπο οικογενειακής θεραπείας που ήρθε από την Ιταλία.

Ταξίδευε πολύ δημιουργώντας πολλές μετα-Μιλάνο ομάδες στην υπόλοιπη Ιταλία και τον κόσμο, που «συν-δημιούργησε» με τις ιδέες του και που τον «συν-δημιούργησαν».

Μία από τις ομάδες αυτές ήταν και η ομάδα θεραπευτών του Κ.Ψ.Υ Δ.Τ Θεσσαλονίκης , που αρχικά την ενέπνευσε με τα γραπτά του, ύστερα την αναστάτωσε , την αποσταθεροποίησε, την ανέτρεψε, την ενθουσίασε με αποτέλεσμα αυτές οι ιδέες και τα ερεθίσματα να αποτελέσουν και το κεντρικό «υλικό» της επεξεργασίας, υιοθέτησης και οργάνωσης της. Οι τρεις επισκέψεις του το 1989-, 1991και 1992 δημιούργησαν ένα νέο ορίζοντα θεώρησης όχι μόνο για το ΚΨΥ Δ.Τ Θεσσαλονίκης αλλά και για πολλούς άλλους Θεραπευτικούς χώρους ανά την Ελλάδα .

Βιολέτα Καφταντζή - Χαστά

Ψυχίατρος, ψυχοθεραπεύτρια, Δρ. ΑΠΘ, τ. Διευθύντρια ΚΨΥ Δυτ. Τομέα Θεσ/νίκης.

Περίληψη

Το “παλιό” έντυπο τεύχος 5 του Μεταλόγου, ένα αφιέρωμα στον αγαπημένο μας δάσκαλο και φίλο, εκδόθηκε τέσσερις μήνες μετά τον ξαφνικό του θάνατο που μας συνέτριψε.

Εικοσιένα χρόνια μετά, στη Μνήμη του ακόμα ζωντανή, παρουσιάζουμε την πρώτη συνεδρία που έλαβε χώρα σε εκείνο το δημόσιο Κέντρο Ψυχικής Υγείας στη Θεσσαλονίκη, το οποίο, υπό την αιγίδα του, επρόκειτο να εξελιχθεί και να γίνει γνωστό μέχρι πρόσφατα ως το “συστημικό” Κέντρο.

Η Βιολέτα Καφταντζή-Χαστά, που επιμελήθηκε το κείμενο με τη γνωστή της προσοχή και τρυφερότητα, έγραψε τα κάτωθι – που ισχύουν ακόμα για εμάς:

“Τον Δεκέμβριο του 1989, η Ομάδα του Κέντρου Ψυχικής Υγείας Δυτικού Τομέα Θεσσαλονίκης συνάντησε για πρώτη φορά τον Gianfranco Cecchin, ως προσκεκλημένο της εκπαιδευτή. Ο Gianfranco Cecchin πάντα χαμογελαστός, με το σπινθηροβόλο του πνεύμα να τροφοδοτεί τις γεμάτες έξαψη συζητήσεις μας, και με μοναδικό του αίτημα ένα μήλο και ένα μισάωρο απομόνωσης τριγυρνώντας κάπου στη γειτονιά μάς επηρέασε για πάντα, διαλύοντας τις ψευδαισθήσεις της βεβαιότητάς μας.

Από εκείνο το τριήμερο μύησης επέλεξα για το τιμητικό αφιέρωμα του ΜΕΤΑΛΟΓΟΥ στη Μνήμη του, την πρώτη συνεδρία, που έγινε την 11 Δεκεμβρίου 1989 καθώς και μέρος των σχολίων του ιδίου από τη συζήτηση που ακολούθησε, τα οποία διαφωτίζουν θεωρητικά, σημαντικά σημεία της συστηµικής του σκέψης και πρακτικής. Χρησιμοποιώ εδώ και χρόνια αυτήν τη συνεδρία στην εκπαίδευση, διότι δείχνει με καθαρότητα την εφαρμογή των βασικών αρχών του μοντέλου του Μιλάνου στην κλινική πρακτική, κατά τη χρονική περίοδο που το μοντέλο αποκρυσταλλώνει στο πεδίο της οικογενειακής θεραπείας τη μετάβαση από την Πρώτη στη Δεύτερη Κυβερνητική”.