Published: Μάρτιος 2024
Λέξεις κλειδιά:
Εθνογραφία, Ανθρωπολογία της Υγείας και της Ασθένειας, Ψυχική Απόκλιση, Φθαρμένη Ταυτότητα, Συν-κίνηση, Στίγμα.
Περίληψη
Το άρθρο εκκινεί από επιτόπια έρευνα και συμμετοχική παρατήρηση εν εξελίξει σε έναν ξενώνα ψυχικά ασθενών σε πόλη της Θράκης. Στον ξενώνα ή «οικοτροφείο» ένα αναπαλαιωμένο σπίτι στην παλιά πόλη που λειτουργεί υπό την αιγίδα μιας ΜΚΟ και με τη χρηματοδότηση ΕΣΠΑ διαμένουν 15 άνδρες και γυναίκες διαφόρων ηλικιών που πάσχουν από σχιζοφρένεια, σύμφωνα με επίσημη ψυχιατρική γνωμάτευση. Η πρώτη φάση της εθνογραφικής έρευνας πεδίου, η οποία διήρκεσε 6 μήνες από τον Ιανουάριο 2023 μέχρι και τον Ιούνιο 2023, οδήγησε στη συγκέντρωση εκτενούς εθνογραφικού υλικού (σημειώσεις πεδίου, συνεντεύξεις, ημερολογιακές καταγραφές, φωτογραφικό υλικό, καταγραφή του ιστορικού των φιλοξενουμένων κτλ.). Στο άρθρο υιοθετείται η ανθρωπολογική οπτική και προβληματοποιούνται οι έννοιες της «φθαρμένης ταυτότητας», των ενσώματων προσλήψεων αλλά και της συν-κίνησης και συν-αισθησίας –βασικές ανθρωπολογικές προβληματικές των τελευταίων δεκαετιών- που αναπτύχθηκαν ανάμεσα στην ερευνήτρια και τους ψυχικά αποκλίνοντες. Εκκινώ με άλλα λόγια όχι από τον ιατρικό λόγο και τις συνακόλουθες ιατρικοποιήσεις της ψυχικής ασθένειας αλλά από τις εθνογραφικές δυνητικότητες και τις σχέσεις που αναπτύχθηκαν στο πεδίο με τους πληροφορητές μου. Επιπρόσθετα, το κείμενο διερευνά και προβληματοποιεί την πιθανή «ανακουφιστική» και εν δυνάμει θεραπευτική διάσταση της εθνογραφίας και της έρευνας πεδίου, τόσο για την ίδια την ερευνήτρια όσο και για τους πληροφορητές της, αλλά κυρίως θέτει υπό κρίση και προσεγγίζει αναστοχαστικά τη διεισδυτική δύναμη της κοινωνικής/πολιτισμικής ανθρωπολογίας και τη συμβολή της στην κατανόηση του διπόλου ψυχική υγεία/ασθένεια ώστε να παραχθεί μια εναλλακτική επιστημονική ανάγνωση/θέαση της ψυχικής απόκλισης.
Βασιλική Κράββα
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ανθρωπολογίας της Κατανάλωσης, Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας, Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, 69.100 Κομοτηνή. E-mail vkravva@he.duth.gr & valia.kravva@gmail.com. ORCID 0009-0001-5692-0864
