Δημοσιεύτηκε: Ιούνιος 2021, Τεύχος 39


Λέξεις-Κλειδιά:
Ολιστική ιατρική, Κοινωνικό Ιατρείο, ομαδα υγείας, προσερχόμενος/η, μη ειδικός, άλλη ιατρική.

Ομάδα της «Άλλης Ιατρικής» του Κοινωνικού Ιατρείου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης

Βοσνιάδου Τάνια - Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, Δ. Α. - Μουσικός, Ευθυμιάδης Βαγγέλης - Γενικός Γιατρός, Καβάκα Νίκη - Ρεφλεξιολόγος - Φυσικοθεραπεύτρια, Κόκκαλη Μαρία - Οδοντίατρος, Μαργαρίτη Μαργαρίτα - Οδοντίατρος, Μουρελή Φρόσω - Ψυχίατρος - Ψυχοθεραπεύτρια, Μπαμπατζιμοπούλου Γιώτα - Υποψήφια Δρ. Πολιτικής Θεωρίας, Μπέλα Ελένη - Αθλητίατρος - Ορθοπεδικός, Πολίτης Κλεομένης - Γενικός Γιατρός, Ράπτης Γιάννης - Γενικός Γιατρός, Σωτηρίου Γεωργία

Αντί μιας ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ, παρουσιάζεται το Εισαγωγικό Σημείωμα για όσες και όσους συμμετείχαν στο αντίστοιχο Εργαστήριο.

Το μετέωρο βήμα της Άλλης Ιατρικής

Η Ομάδα της «Άλλης Ιατρικής» είναι μια ανοικτή ομάδα εργασίας του Κοινωνικού Ιατρείου Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης (Κ.Ι.Α). Το Κ.Ι.Α είναι μια αυτοδιαχειριζόμενη δομή πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής δωρεάν φροντίδας που απευθύνεται σε ανθρώπους που δεν μπορούν να καλύψουν σωματικά, ψυχικά, οδοντιατρικά θέματα υγείας ή/και αποκλείονται από το κρατικό σύστημα υγείας. Η επίσημη λειτουργία του ξεκίνησε στα τέλη του 2011 και βασίζεται στην αλληλέγγυα εθελοντική προσφορά των ανθρώπων που συμμετέχουν. Οι αποφάσεις για τη λειτουργία του παίρνονται στις συνελεύσεις τομέων (Παθολογικό, Παιδιατρικό, Ψυχιατρικό κλπ) και στη Γενική Συνέλευση. Ο αριθμός των εθελοντών κυμαίνεται από 100 ως και 250 άτομα στην πλειοψηφία τους μη υγειονομικοί. Το Κ.Ι.Α είναι συνδεδεμένο με ένα μεγάλο αριθμό εργαστηρίων, ιδιωτών και νοσοκομειακών γιατρών, που παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες ιατρικών ειδικοτήτων, ενώ πάνω από 300 φαρμακεία σε διάφορες γειτονιές συγκεντρώνουν φάρμακα για τις ανάγκες του. Στηρίζεται οικονομικά σε δωρεές και εκδηλώσεις που οργανώνει και είναι ανεξάρτητο από κρατικούς θεσμούς, δήμους, εκκλησία, κόμματα και επιχειρήσεις.

Η Ομάδα της «Άλλης Ιατρικής» δημιουργήθηκε το 2013 με σκοπό την ανάπτυξη πρακτικών και μεθόδων που συνάδουν με τη φιλοσοφία του Κ.Ι.Α και προτάσσουν την άμεση σύνδεση με την κοινωνία, την αποφυγή κάθε τύπου εμπορευματοποίησης, την αντι-ιεραρχία και την επιθυμία για ενεργοποίηση των προσερχόμενων και ανατροπή της παθητικοποίησης των ανθρώπων που χαρακτηρίζει την άσκηση της ιατρικής. Ο όρος προσερχόμενοι έχει επιλεχθεί από τα μέλη του Κ.Ι.Α αντί του όρου ασθενείς.

Η Ομάδα ελπίζει το εργαστήριο αυτό να αποτελέσει μια ευκαιρία κοινοποίησης της δράσης της, γόνιμου προβληματισμού και αναστοχασμού σχετικά με όσα κατάφερε, όσα δεν κατάφερε, όσα σκέφτηκε αλλά δεν επιχείρησε. Η βασική αρχή της είναι η θεώρηση του ανθρώπου ως μιας αλληλο-καθοριζόμενης ενότητας ψυχικού- σωματικού-κοινωνικού που, για να υπάρξει «υγιής», σχετίζεται αρμονικά, δημιουργικά και ελεύθερα μέσα στην κοινότητα. Οι συνθήκες της πανδημίας, σήμερα, με τις οποίες όλες/όλοι αναμετριόμαστε καθημερινά, έφεραν στην επιφάνεια τη σημασία της διασύνδεσης του ψυχικού με το σωματικό και το κοινωνικό και θα μπορούσαν να καταστήσουν τη φιλοσοφία της Άλλης Ιατρικής ένα σημείο εκκίνησης για μια πιο βαθιά συζήτηση γύρω από μια ιατρική που θα θέτει στο επίκεντρο της δράσης της τον άνθρωπο ως μια ολότητα ενταγμένη σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον.

Το εγχείρημα να παρουσιάσει η Ομάδα αυτή τη διαδρομή της, τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας καθώς και δείγματα της δουλειάς της φαίνεται απλό. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τους τρόπους και τους όρους λειτουργίας της Ομάδας, απαιτείται κόπος για να χωρέσουν μνήμες, πράξεις, πρακτικές, συναισθήματα, ορολογίες και ρήξεις σε μια παρουσίαση που αφορά τις συλλογικές προσπάθειες διαφορετικών ανθρώπων, οι οποίοι επιχειρούν να πραγματώσουν ένα κοινό σκοπό που συμπυκνώνεται στο να λάβουν σοβαρά υπόψη τους την ενότητα «ψυχικού- σωματικού- κοινωνικού» στην ιατρική πράξη.

Στο εργαστήριο αυτό, αρχικά, θα γίνει μια αναφορά στις συζητήσεις της Ομάδας για τα μοντέλα Ιατρικής (της ασθένειας, της υγείας, της βλάβης), την κριτική στη δυτική ιατρική, τη λογική άλλων προσεγγίσεων, όπως η ομοιοπαθητική, η κινέζικη ιατρική, ο βελονισμός, οι ομάδες Balint και ο Ανοικτός Διάλογος.

Στη συνέχεια, θα αναφερθούν η εκπαίδευση στο οικογενειόγραμμα και οι διάφορες ομάδες που δημιουργήθηκαν στην προσπάθεια εφαρμογής στην πράξη μιας ολιστικής και μη ιεραρχικής προσέγγισης: η ομάδα του διαβήτη, η ομάδα υποδοχής, η ομάδα της θεραπευτικής άσκησης, οι κοινές συνεδρίες γιατρού–ψυχοθεραπευτή. Θα γίνει μια ειδική αναφορά στο Εργατικό Ιατρείο στο αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο της ΒΙΟΜΕ.

Έπειτα, θα ακολουθήσει η περιγραφή: α) της ομάδας Υγείας που αποτελείται από Γενικό Γιατρό, Ψυχοθεραπευτή και μέλος του Κ.Ι.Α Μη-Υγειονομικό, β) της κάρτας υγείας, ως οδηγού στη σύνδεση σωματικού-ψυχικού –κοινωνικού προκειμένου να αποτυπωθεί το «Ολόγραμμα» του/της προσερχόμενου/ης και γ) της διαδικασίας της συνεδρίας.

Επίσης, θα αναφερθούν κλινικά παραδείγματα καθώς και κάποιοι από τους προβληματισμούς της Ομάδας σε σχέση με τη δυναμική της συνεδρίας και τη δυναμική μεταξύ των μελών της. Τέλος, κάποιοι/ες προσερχόμενοι/ες θα μιλήσουν για την εμπειρία τους και τη σχέση τους με την Ομάδα της Άλλης Ιατρικής.

Με όλα τα παραπάνω η Ομάδα ευελπιστεί να προκαλέσει μια γόνιμη και ζωντανή συζήτηση με τους συμμετέχοντες/συμμετέχουσες του εργαστηρίου έστω και με όρους εξ αποστάσεως διασύνδεσης.

Σχετικό υλικό

Η ιστοσελίδα του Κ.Ι.Α για περισσότερες πληροφορίες: http://www.kiathess.gr/gr/poioi-eimaste/diakiriksi-kia.

Φιλμ για το Κ.Ι.Α: https://www.youtube.com/watch?v=O5zOR1hDRaY

Πρακτική εμπνευσμένη από την «’Άλλη Ιατρική» (βιβλίο): Casie Thornton, 2020. Τhe Hologram, Feminist, Peer-to-Peer Health for a Post-Pandemic Future, London: Pluto Press, https://www.plutobooks.com/9780745343327/the-hologram/

Άρθρο για το Κοινωνικό Ιατρείο και την Άλλη Ιατρική: Kokkinidis G, Checchi M. Power matters: Posthuman entanglements in a social solidarity clinic. Organization. January 2021. doi:10.1177/1350508420973304