Δημοσιεύτηκε: Δεκέμβριος 2020, Τεύχος 38


Λέξεις-Κλειδιά:
Σόνια Λαζαρίδη, Αντιγόνη, Πένθος, Θρήνος, Κρέων, Αδέρφια, Λογική, Συναίσθημα, Διαίσθηση, Γυναίκα, Τραγωδία, Φιλοσοφία, Ψυχανάλυση, Ασυνείδητο, Ηθικός Νόμος, Πόλις, Κράτος, Σωκράτης, Αριστοτέλης, Freud, Bion, Winnicott, Loewald.

Λαζαρίδη Σόνια

Κλινική Ψυχολόγος, διδάσκουσα αναλύτρια, Καρόλου Ντηλ 25, 54623 Θεσσαλονίκη, 2310-286023, 6974056295, ainasofia05@hotmail.com

Σύνοψη Άρθρου

Η Σόνια Λαζαρίδη συνδέει την Αντιγόνη, το πένθος και την επανάστασή της, με τη ψυχανάλυση να βυθίζεται στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής, τη φιλοσοφία να στοχάζεται, τη ματιά της σχεσιακής και της κοινωνικής θεωρίας να συμπληρώνει τα πολύπλοκα και την Τραγωδία να αναφέρεται σε αρχαίες ρίζες και σε επίκαιρες αγωνίες. Μια ομιλία που έγινε διαδικτυακά στα πλαίσια τα Βορειοελλαδικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, το χειμώνα του 2020, τη χρονιά του κορονοϊού.

Η υπόθεση της Αντιγόνης του Σοφοκλή ξεκινά με το διάταγμα που ο νέος βασιλιάς της Θήβας, Κρέοντας, εκδίδει μετά τη νίκη της Θήβας εναντίον του Άργους.

Ο βασιλιάς ζητά από τους πολίτες να αποδοθεί τιμή και δόξα στο νεκρό Ετεοκλή που έπεσε υπέρμαχος της πατρίδας του, ενώ απαγορεύει την ταφή του αδελφού του Πολυνείκη ο οποίος κινήθηκε σαν προδότης της πόλης.

Η Αντιγόνη ενημερωμένη για το διάταγμα αυτό, καλεί την αδερφή της Ισμήνη προκειμένου να της ζητήσει να θάψουν το νεκρό τους αδελφό. Γρήγορα όμως συνειδητοποιεί ότι δεν έχει να περιμένει καμία βοήθεια και αποφασίζει να δράσει μόνη της.

Με θάρρος επιμένει ότι είναι προτιμότερο να ακολουθήσει τους άγραφους και ιερούς νόμους των θεών διότι έχουν αιώνια ισχύ αψηφώντας το διάταγμα του θνητού Κρέοντα ο οποίος παρουσιάζεται απέναντί της ως η φωνή της εξουσίας υποστηρίζοντας ότι πάνω από όλα προέχει το καλό της πόλης.

Αρνητικός απέναντι σε οποιαδήποτε αντίθετη γνώμη και απόλυτος στην άποψή του, όταν η νεαρή κόρη του Οιδίποδα συλλαμβάνεται, αποφασίζει να την τιμωρήσει με θάνατο κλείνοντάς την ζωντανή σε μια βραχώδη σπηλιά. Μάταια προσπαθεί να τον μεταπείσει ο γιός του Αίμονας, μνηστήρας της Αντιγόνης.

Παρών σε όλη αυτή τη σύγκρουση είναι ο Χορός των γερόντων συμβούλων του βασιλιά, του οποίου ο ρόλος είναι σημαντικός και ενισχύει τα χαρακτηριστικά των δύο πρωταγωνιστών.

Η τιμωρία της Αντιγόνης είναι πλέον αναπόφευκτη και η μοίρα της προδιαγεγραμμένη. Μακριά από όλους οδηγείται στο θάνατο. Η Αντιγόνη δεν είναι όμως η μόνη που τιμωρείται: τον δικό της θάνατο ακολουθεί και η τιμωρία του Κρέοντα μέσω μιας σειράς άλλων θανάτων: του Αίμονα και της μητέρας του Ευρυδίκης.

Ο Κρέοντας φτάνει στο απόγειο της τραγικότητάς του και η τραγωδία λύεται αποδεικνύοντας ότι τα υπερφίαλα λόγια οδηγούν τον άνθρωπο στην καταστροφή όπως παρατηρεί εύστοχα ο Χορός.